Auteursrecht ontstaat vanzelf
Auteursrecht ontstaat van rechtswege op het moment dat een werk wordt gemaakt. Registratie of een copyrightteken is geen voorwaarde. Wel moet het werk een eigen oorspronkelijk karakter hebben en het persoonlijk stempel van de maker dragen; een louter technische of triviale vormgeving valt buiten de bescherming.
De bescherming duurt tot zeventig jaar na 1 januari van het jaar volgend op het overlijden van de maker.
Merkenrecht ontstaat door registratie
Een merkrecht ontstaat pas door inschrijving. Voor de Benelux gebeurt dat bij het BOIP, voor de Europese Unie bij het EUIPO. Een registratie geldt tien jaar en is telkens met tien jaar te verlengen.
Een niet-geregistreerde naam kan hooguit via het handelsnaamrecht of via onrechtmatige daad worden beschermd, en dat is een aanzienlijk zwakkere positie.
Oppositie
| Merk | Oppositietermijn |
|---|---|
| Benelux-depot | 2 maanden na publicatie |
| Uniemerk | 3 maanden na publicatie van de aanvraag |
Wie een depot van een ander te laat opmerkt, is aangewezen op een nietigheidsprocedure achteraf, die zwaarder en kostbaarder is.
Gebruiksplicht
Een merk dat vijf jaar na registratie niet normaal is gebruikt, kan vervallen worden verklaard. In een inbreukprocedure kan de gedaagde bewijs van dat gebruik verlangen. Een defensief geregistreerd merk dat nooit is ingezet, biedt dus na vijf jaar weinig bescherming meer.
Bevoegde rechter
De rechtbank Den Haag is exclusief bevoegd als Uniemerkenrechtbank en in octrooizaken. Voor Benelux-merken gelden de gewone regels van relatieve bevoegdheid.
Het kostenrisico
In zaken over intellectuele eigendom kan de verliezende partij worden veroordeeld in de volledige redelijke en evenredige proceskosten, in plaats van in het gebruikelijke forfaitaire bedrag. De rechtspraak hanteert daarvoor indicatietarieven. Dat maakt het financiele risico van doorprocederen wezenlijk anders dan in gewone civiele zaken, voor beide partijen.
Positie van de maker
Het auteurscontractenrecht bevat dwingende bepalingen ten gunste van makers, waaronder het recht op een billijke vergoeding, de bestsellerbepaling voor onverwacht succesvolle werken, en de non-usus-regeling waarmee een licentie kan worden beeindigd als de exploitant het werk niet gebruikt.
Veelgestelde vragen
Moet auteursrecht worden aangevraagd?
Nee. Auteursrecht ontstaat vanzelf bij het maken van een werk, mits het werk oorspronkelijk is. Registratie is geen voorwaarde, al kan bewijs van het scheppingsmoment nuttig zijn.
Beschermt een ingeschreven handelsnaam ook als merk?
Nee. Merkbescherming ontstaat alleen door registratie bij het BOIP of het EUIPO. Een handelsnaam biedt een beperktere en lokalere bescherming.
Wat gebeurt er met een merk dat niet wordt gebruikt?
Na vijf jaar zonder normaal gebruik kan het vervallen worden verklaard. In een inbreukzaak kan de tegenpartij gebruiksbewijs eisen.
Waarom is procederen over IE duurder?
Omdat de verliezer kan worden veroordeeld in de volledige redelijke proceskosten van de wederpartij, in plaats van in een forfaitair bedrag.