De echtscheidingsprocedure
Een huwelijk eindigt alleen door een uitspraak van de rechtbank. Het verzoekschrift wordt ingediend door een advocaat. De enige wettelijke grond is duurzame ontwrichting van het huwelijk: schuld of aanleiding speelt juridisch geen rol.
Er zijn twee routes. Bij een gezamenlijk verzoek dienen beide partners samen in, vaak met een gezamenlijke advocaat-scheidingsmediator. Bij een eenzijdig verzoek dient een van beiden in en kan de ander verweer voeren.
De scheiding is pas een feit na inschrijving van de beschikking in de registers van de burgerlijke stand van de gemeente waar het huwelijk is voltrokken. Dat moet gebeuren binnen zes maanden nadat de beschikking onherroepelijk is geworden, anders vervalt zij.
Het ouderschapsplan
Zijn er minderjarige kinderen, dan hoort een ouderschapsplan verplicht bij het verzoekschrift. Daarin staan in elk geval de zorgverdeling, de manier waarop ouders elkaar informeren en raadplegen, en de kosten van de kinderen. Ontbreekt het plan zonder goede reden, dan kan de rechter het verzoek niet-ontvankelijk verklaren.
Gezag
Gezamenlijk gezag loopt na de scheiding gewoon door. Eenhoofdig gezag wordt alleen toegewezen als er een onaanvaardbaar risico bestaat dat het kind klem of verloren raakt tussen de ouders, of als wijziging anderszins noodzakelijk is in het belang van het kind. De lat ligt hoog.
Los van het gezag speelt de hoofdverblijfplaats: het adres waar het kind staat ingeschreven. Die keuze heeft praktische gevolgen voor toeslagen, school en gemeentelijke regelingen.
Omgang en zorgregeling
Een kind heeft recht op omgang met de ouder bij wie het niet woont. Die ouder heeft dat recht en die plicht. Ontzeggen van omgang kan alleen op vier limitatieve gronden: ernstig nadeel voor het kind, kennelijke ongeschiktheid van de ouder, ernstige bezwaren van een kind van twaalf jaar of ouder, en strijd met zwaarwegende belangen van het kind.
Kinderen vanaf twaalf jaar worden door de rechter uitgenodigd voor een kindgesprek. Jongere kinderen kunnen worden gehoord als de rechter dat aangewezen vindt.
Verhuizen met een kind
Bij gezamenlijk gezag mag een ouder niet zonder toestemming van de andere ouder met het kind verhuizen. Ontbreekt die toestemming, dan beslist de rechter na afweging van alle belangen: de noodzaak van de verhuizing, de mate waarin die is voorbereid, de gevolgen voor het contact met de andere ouder en de leeftijd van het kind.
Termijnen
- Hoger beroep tegen een echtscheidingsbeschikking: drie maanden.
- Inschrijving van de beschikking: binnen zes maanden na onherroepelijk worden.
- Zijn beide partijen het eens, dan kan met een akte van berusting direct worden ingeschreven zonder de beroepstermijn af te wachten.
Veelgestelde vragen
Kan een scheiding zonder advocaat?
Nee. Voor het indienen van een echtscheidingsverzoek geldt verplichte procesvertegenwoordiging. Wel kunnen beide partners samen een gemeenschappelijke advocaat-mediator inschakelen in plaats van ieder een eigen advocaat.
Wat gebeurt er als er geen ouderschapsplan is?
De rechter kan het verzoek dan niet-ontvankelijk verklaren. Lukt overeenstemming niet, dan moet in het verzoekschrift worden toegelicht waarom het plan ontbreekt en welke pogingen zijn gedaan.
Vanaf welke leeftijd mag een kind meebeslissen?
Van meebeslissen is geen sprake. Vanaf twaalf jaar krijgt een kind wel de gelegenheid zijn mening te geven aan de rechter. Die mening weegt mee, maar de rechter beslist op basis van het belang van het kind.
Blijft het gezamenlijk gezag na de scheiding bestaan?
Ja, dat is de hoofdregel. Eenhoofdig gezag komt alleen aan de orde in uitzonderlijke situaties waarin gezamenlijk gezag het kind schaadt.