Wanneer volgt een faillissement
De rechtbank spreekt een faillissement uit als summierlijk blijkt dat de schuldenaar is opgehouden te betalen. Naast een opeisbare vordering is pluraliteit van schuldeisers vereist: er moet ten minste een steunvordering zijn. Naast een aanvraag door een schuldeiser kan de schuldenaar ook zelf aangifte doen.
Curator en rechter-commissaris
Bij de faillietverklaring benoemt de rechtbank een curator en een rechter-commissaris. De curator beheert en vereffent de boedel in het belang van de gezamenlijke schuldeisers. Voor bepaalde handelingen, zoals procederen en het te gelde maken van activa buiten de gewone gang van zaken, heeft hij toestemming van de rechter-commissaris nodig.
Zeer korte rechtsmiddelentermijnen
| Rechtsmiddel | Termijn |
|---|---|
| Verzet door de niet-verschenen schuldenaar | 14 dagen |
| Hoger beroep | 8 dagen na de uitspraak |
| Cassatie | 8 dagen |
Surseance van betaling
Surseance kan alleen door de schuldenaar zelf worden aangevraagd en wordt eerst voorlopig verleend. De bescherming is beperkt: surseance werkt niet tegen preferente schuldeisers en niet tegen separatisten zoals pand- en hypotheekhouders. In de praktijk biedt zij daardoor vaak onvoldoende adem.
De WHOA
Sinds 1 januari 2021 maakt de Wet homologatie onderhands akkoord het mogelijk om buiten faillissement een dwangakkoord met schuldeisers en aandeelhouders tot stand te brengen. Schuldeisers worden ingedeeld in klassen; stemt een klasse tegen, dan kan de rechtbank het akkoord alsnog algemeen verbindend verklaren.
De rechter kan een afkoelingsperiode gelasten van maximaal vier maanden, te verlengen tot in totaal maximaal acht maanden. In die periode kunnen schuldeisers hun verhaalsrechten niet uitoefenen.
Pauliana
De curator kan onverplichte rechtshandelingen die de schuldeisers hebben benadeeld vernietigen. Voor rechtshandelingen binnen een jaar voor de faillietverklaring geldt in bepaalde gevallen een bewijsvermoeden van wetenschap van benadeling. Voor verplichte rechtshandelingen geldt een strenger regime, waarbij overleg met het oog op begunstiging of samenspanning moet worden aangetoond.
Aansprakelijkheid voor het boedeltekort
Bestuurders van een BV of NV zijn hoofdelijk aansprakelijk voor het boedeltekort als het bestuur zijn taak kennelijk onbehoorlijk heeft vervuld in de drie jaar voor het faillissement en dit een belangrijke oorzaak van het faillissement is.
Schending van de boekhoudplicht of van de deponeringsplicht levert onweerlegbaar kennelijk onbehoorlijk bestuur op, met een weerlegbaar vermoeden dat dit een belangrijke oorzaak van het faillissement was. Een te late deponering is daarmee een aanzienlijk groter risico dan vaak wordt aangenomen.
Lopende contracten
In faillissement mag de curator arbeidsovereenkomsten opzeggen met een opzegtermijn van maximaal zes weken en huurovereenkomsten met een termijn van maximaal drie maanden. Loon en huur vanaf de faillissementsdatum zijn boedelschuld en gaan voor op de gewone concurrente vorderingen.
Natuurlijke personen: de WSNP
Voor particulieren bestaat naast het faillissement de wettelijke schuldsaneringsregeling. De reguliere looptijd van het traject is sinds 1 juli 2023 achttien maanden, waarna bij een schone lei de restschulden niet langer afdwingbaar zijn.
Veelgestelde vragen
Hoeveel tijd is er voor hoger beroep tegen een faillissement?
Acht dagen na de uitspraak. Dat is een van de kortste termijnen in het Nederlandse recht.
Wat is een steunvordering?
Een tweede, onbetaalde vordering van een andere schuldeiser. Zonder ten minste een steunvordering ontbreekt de pluraliteit die voor een faillietverklaring vereist is.
Kan een onderneming schulden saneren zonder failliet te gaan?
Ja, via een WHOA-akkoord. Daarmee kan een akkoord ook worden opgelegd aan schuldeisers die tegenstemmen, mits de rechtbank het homologeert.
Wat gebeurt er bij te late deponering van de jaarrekening?
Bij faillissement levert dat onweerlegbaar kennelijk onbehoorlijk bestuur op, met een weerlegbaar vermoeden dat dit een belangrijke oorzaak van het faillissement was. Het risico op persoonlijke aansprakelijkheid neemt daardoor sterk toe.